Fræðsludeild Þjóðleikhússins

- býður til lifandi samstarfs

við kennara og skólastofnanir

Sú sannfæring að leiklist eigi brýnt erindi inn í íslenska skólakerfið, bæði sem kennsluaðferð og ekki síst sem sjálfstæð listgrein, liggur til grundvallar stofnunar fræðsludeildar við Þjóðleikhúsið. Deildin var stofnuð í mars 2002, með stuðningi frá menningarsjóði Íslandsbanka og var greinarhöfundur þá ráðin til að veita henni forstöðu.

En hvers vegna fræðsludeild? Með stofnun fræðsludeildar stígur Þjóðleikhúsið ákveðið skref í átt að auknu samstarfi við skólana, og framsæknari og markvissari þjónustu við þá.  Í gegnum tíðina hefur starfsfólk leikhússins tekið á móti hópum grunn- og framhaldsskólanema í kynnisferðir og starfskynningar, enda eftirspurn eftir slíku ætíð verið mikil. Einnig hefur eftir föngum verið komið til móts við kennara sem hafa leitað eftir upplýsingum um leikverk, sýningar eða annað sem viðkemur leiklist. Nýja deildin er hins vegar hugsuð sem hrein viðbót við þetta ágæta starf sem þegar er fyrir hendi. Hér verður reynt að tæpa á því helsta sem þegar hefur verið gert, og því sem framundan er. 

Könnun

Eitt fyrsta verkefni fræðsludeildarinnar í vor, var að ráðast í að gera nokkuð ítarlega könnun meðal aðstoðarskólastjóra og kennara í grunnskólum í Reykjavík. Tilgangurinn var að fá einhverja mynd af því hvort og hvernig leiklist er sinnt í skólunum, hvaða aðferðum er beitt og hvernig það starf skilar sér. Könnunin var unnin í samstarfi við Maríu Pálsdóttur leikkonu, sem notar hana sem hluta af B.Ed ritgerð sinni við KHÍ.

Ljóst er að áhugi kennara á leiklist og notkun leikrænnar tjáningar til kennslu er síst minni en búist var við, sérstaklega ef tekið er tillit til skorts á kennsluefni og fræðslu um leiklist fyrir kennara. Rúmlega helmingur þeirra 655 kennara sem svöruðu könnuninni sagðist til dæmis setja upp leikþætti eða leikrit með nemendum sínum einu sinni á önn eða oftar og þriðjungur hópsins hefði áhuga á því að sækja námskeið í leiklistarkennslu, stæði það til boða.  Þó þessi mikli áhugi kæmi ekki á óvart, var gott að fá hann staðfestan á svo óyggjandi hátt. Enda hlýtur áhugi kennara og skólastjórnenda að vera forsendan fyrir því að efla megi leiklistarstarfsemi skólanna. 

Námskeið

Eitt af höfuðmarkmiðum fræðsludeildarinnar er að auka aðgengi kennara að ítarefni og fræðslu um leiklist og leiklistarkennslu.  Því var mikill fengur að því að fá til landsins þrautreyndan leiklistarkennara frá breska þjóðleikhúsinu; Didi Hopkins, til þess að leiða fyrsta námskeið okkar í  september. Komust færri að en vildu á námskeiðið, sem var hugsað sem nokkurs konar kynningarnámskeið á aðferðum leiklistarinnar í skólastofunni. Gífurleg ánægja var með námskeiðið, og komu þegar fram óskir um framhald á sömu nótum. Áhugahópur um leiklistarkennslu í skólum var stofnaður í kjölfar námskeiðs DH, sem hefur hist til þess að bera saman bækur sínar og ræða hugmyndir um framtíðarmöguleika greinarinnar innan íslenska skólakerfisins.

Námskeið fyrir kennara sem vilja kynna sér aðferðir leikritunar með það að markmiði að miðla þeim til nemenda sinna verður dagana 18. og 19. janúar n.k. Þetta námskeið er samstarfsverkefni með leiklistardeild LHÍ. Karl Ágúst Úlfsson leikari og leikskáld leiðbeinir á námskeiðinu.  Fleiri námskeið eru í bígerð, m.a. er fyrirhugað framhaldsnámskeið með Didi Hopkins og annað byrjendanámskeið undir hennar stjórn auk kynningarnámskeiðs í kennslu á raddbeitingu og námskeið í notkun spuna með nemendum á ýmsum aldri.

Heimasíða

Eitt stærsta verkefni okkar í vetur hefur verið að koma upp stórri heimasíðu, þar sem hægt verður að nálgast mikið af upplýsingum um leiklist og leikhús. Á síðunni verður að sjálfsögðu hægt að nálgast ítarlegar upplýsingar um Þjóðleikhúsið og sögu þess. Þar verður einnig mikið af myndum og texta um þá starfsemi sem fer fram í leikhúsinu, frá kjallara og upp í rjáfur. Hægt verður að fá svar við spurningum eins og: Hvað gerir ljósahönnuður? Hver ákveður hvenær slökkt er í salnum og leiksýningin byrjar? Hvaða menntun og bakgrunn hefur hljóðmaður, leikmyndateiknari eða leikmunavörðu? Ræður leikstjórinn öllu? O.s.fr.v.

Á heimasíðu fræðsludeildar verður einnig mikið af skemmtiefni, viðtöl við leikara, leiklistaræfingar, spurningaleikur, könnun og spjall. Þar verður að sjálfsögðu einnig hægt að nálgast lýsingar á leiklistaræfingum, tengla á leiklistarskóla og leiklistarvefi og allt það fræðsluefni sem deildin gefur út.  Veffang Þjóðleikhúsið er leikhusid.is, og þaðan verður hægt að fara inn á heimasíðu fræðsludeildar þegar hún verður komin í loftið, vonandi ekki síðar en í febrúar á þessu ári.

Fræðslupakkar

Fræðsludeildin hyggur á reglulega útgáfu ,,fræðslupakka" sem fylgja völdum sýningum. Gefinn var út einn slíkur með leiksýningunni um Jón Odd og Jón Bjarna sl. haust. Þar er að finna ítarefni um leikverkið og höfund þess, leiðbeiningar og hugmyndabanki fyrir kennara um hvernig væri sniðugt að vinna útfrá sýningunni, og mikið af leikjum og leiklistaræfingum óháðum verkinu sem slíku. Fræðslupakkanum er dreift á rafrænu formi án endurgjalds.

Framtíðin

Efst á blaði hjá okkur í dag, er að koma hinni metnaðarfullu heimasíðu í loftið. Þá verður áherslan lögð á frekara námskeiðahald fyrir kennara, útgáfu á fræðsluefni um leiklist, aukin tengsl við framhaldsskólana, uppbyggingu frekara samstarfs við fræðsludeildir leikhúsa erlendis og almennt að gera umræðu um leiklist í skólum markvissari og sýnilegri. 

Leikið efni í ýmsu formi flæðir yfir okkur og börnin okkar daglega. Hlutverk kennarans á þessari miklu tækni- og upplýsingaöld snýst e.t.v. fyrst og fremst um það að gera nemendur hæfa um að greina kjarnann frá hisminu og mynda sér upplýsta, sjálfstæða skoðun á því sem þau sjá og heyra. Á sama tíma er einstaklingsmiðað nám og umræða um fjölgreindarkenningar allsráðandi, þannig að ljóst er að kröfur á kennara og uppalendur í dag eru miklar. Skólar í nágrannalöndum okkar beggja vegna Atlantshafsins beina sjónum sínum æ meir að leiklistinni, og öðrum listgreinum, sem skapandi afli til að takast á við og styrkja sjálfsmynd nemenda. Leiklistin er í eðli sínu samþættandi listform sem tekst á við mannleg samskipti, tjáningu og tilfinningar á skapandi hátt. Hún hefur auk þess þann afgerandi kost að vera aðgengileg og sérstaklega góð fyrir hópandann!

Fræðsludeild Þjóðleikhússins er ætlað að styrkja nemendur og kennara í leiklistarstarfi innan skólanna, opna dyr leikhússins fyrir þeim og miðla af þeirri fagþekkingu sem óneitanlega er til staðar í leikhúsinu. Það er trú okkar að með aukinni þekkingu kennara á leiklist, og auknum samskiptum milli kennara og listamanna, megi styrkja listgreinina í skólakerfinu. Takmarkið er að sjálfsögðu að leiklistin fái þann sess sem hún á skilið í námsskrám og verði meðtekin sem sjálfstæð námsgrein rétt eins og tónlist, myndlist og dans. Vonandi verða kennarar duglegir að nýta sér þá þjónustu sem við bjóðum upp á, og taka virkan þátt í þessu brautryðjendastarfi innan skólanna og innan leikhússins.

Vigdís Jakobsdóttir

forstöðumaður fræðsludeildar Þjóðleikhússins.

vigdis@leikhusid.is