|
|
|
|
Forsíða > Leiklist í skólum > Fræðslupakkar og kennsluefni > Öxin og jörðin > Frá aðstoðarleikstjóra
|
| Frá aðstoðarleikstjóra |
Leikritun er ekki gömul listgrein hér á Íslandi þótt við eigum okkur aldagamla hefð í annars konar skáldskaparlist. Ef til vill má segja að íslensk leikritun hefjist ekki fyrir alvöru fyrr en á seinni hluta 19. aldar. Mörg vinsælustu leikrit þjóðarinnar hafa verið leikgerðir eftir skáldsögum. Sem dæmi má nefna Íslandsklukkuna, Sölku Völku, Ofvitann, Birting og svo mætti lengi telja. Þessi tengsl sagna og leikgerða hafa ekki dvínað hin síðustu ár nema síður sé.
Hin sögulega skáldsaga Ólafs Gunnarssonar, Öxin og jörðin, var kveikjan að leikgerð Hilmars Jónssonar um þá Hólafeðga, Jón Arason og syni hans, Björn og Ara.
Jón Arason hefur verið umdeild persóna í Íslandssögunni. Fjöldamargt hefur verið skrifað um þennan síðasta kaþólska biskup á Hólum og nú síðast í ritröðinni Saga Íslands. Á síðustu árum hefur verið fjallað meira um þær pólitísku aðstæður sem einkenndu siðaskiptin heldur en kirkjumálin. En hvernig ber að túlka persónu Jóns Arasonar?
Í þessari leikgerð Hilmars Jónssonar er meginákersla lögð á mannlega þáttinn. Áhorfandinn fylgist með atburðarrás sem gerist á þremur árum eða frá árinu 1547 til ársins 1550, frá því að krossinn í Kallaðarnesi er rifinn niður að skipan Gissurar Skálholtsbiskups og þar til þeir feðgar eru hálshöggnir án dóms og laga. Inn í þessa atburðarás fléttast pólitískar deilur Íslendinga og Dana og ekki síður deilur innanlands. Þetta er því flókin saga og erfitt að gera skil öllu því sem ætti að koma fram í leikgerð sem þessari, því verður að velja og hafna. Sumar persónur skáldsögunnar hafa horfið af sjónarsviðinu og eru sameinaðar í eina á leiksviðinu, aðrar koma alls ekki við sögu í þessari leikgerð. Áhorfendur eru hrifnir frá einum stað til annars, landsfjórðunga á milli og jafnvel til kóngsins Kaupmannahafnar. Við sögu koma aðalsfólk og ómagar, lærðir sem leikir, trúaðir sem trúlausir.
Leikgerðin inniheldur yfir 30 persónur en leikarar eru 19 og því þarf að nota meðul leikhússins til að koma þessum persónum til skila. Hilmar Jónsson leikstjóri er slíku vanur því að Öxin og jörðin er sjöunda leikgerð hans til þessa; aðrar eru: Birtingur eftir Voltaire, Síðasti bærinn Í dalnum eftir Loft Guðmundsson, Salka Valka eftir Halldór Laxness, Kryddlegin hjörtu eftir Lauru Esquivel, Grettissaga og Meistarinn og Margaríta eftir Mikaíl Búlgakov.
En hvers ber að gæta þegar bókmenntaverk er fært yfir á leiksvið? Þó nokkur munur er á skáldsögu og leikriti. Skáldsögur leyfa ímyndunarafli lesandans að leika lausum hala en í leikritum eru persónur gæddar lífi með öðrum hætti. Augað og eyrað nemur það sem leikstjórinn eða höfundur leikgerðar hefur ímyndað sér og telur að sé réttast fyrir viðkomandi verk. Grundvallaratriði við gerð leikgerðar er þó að vera sögunni og höfundi hennar trúr hvernig sem túlkað er.
Leikriti eru einnig settar ýmsar skorður. Leikverkið verður að vera innan vissra tímamarka, þótt ekki sé farið eftir lögmálum Aristótelesar um tíma og rúm. Einna erfiðast er að takmarka persónufjöldann og finna hvað beri að leggja áherslu á. Verkið verður að standast þær væntingar sem gerðar eru til leikrita, þ.e. að vera sjálfstætt listaverk án samanburðar við upphaflega skáldsögu.
En sagan verður að vera gædd lífi og þar koma enn aðrir listamenn til sögunnar. Leikarar gæða textann lífi , höfundar leikmyndar, búninga og tónlistar eiga sinn þátt í því að gera leikgerðina að listaverki og móta umhverfi sögunnar eins og við á hverju sinni.
Ýmis meðul leikhússins hafa verið óspart notuð til að ná fram dramatískri framvindu og til að búa til sýningu sem bæði gagn og gaman er að. Á þremur klukkustundum er áhorfendum boðið í ferðalag þar sem ferðast er í tíma og rúmi með hjálp tónlistar, ljóss og skugga, látbragðs og leiks. Njótið vel.
Ingibjörg Þórisdóttir, aðstoðarmaður leikstjóra og dramatúrgur.
|
|
|
|
