|
|
|
|
Forsíða > Leiklist í skólum > Fræðslupakkar og kennsluefni > Klaufar og kóngsdætur > Frá sendiherrum H. C. Andersen á Íslandi
|
| Frá sendiherrum H. C. Andersen á Íslandi |
Ekki er allt sem sýnist
 Mér finnst ég hafa þekkt ævintýrin hans H.C. Andersen alveg frá því ég man eftir mér. Kannski hefur mamma hlakkað svo til að segja mér þau að ég hef fæðst með þau í heilanum og hjartanu. En það er alveg áreiðanlegt að yndislegustu stundirnar sem ég man frá bernsku minni eru þegar við systkinin sátum þétt upp að mömmu og hún las fyrir okkur ævintýri H.C. Andersen. Hún las upp úr þykkri bók, sem í voru fíngerðar teikningar með hverri sögu, og það var ekki fyrr en seinna að við vissum að bókin var á dönsku og að mamma þýddi jafnóðum það sem hún var að lesa. Kannski hefur hún einfaldað orðin í frásögninni, því mér fannst ég upplifa allt sem verið var að segja frá í ævintýrunum eins og það væri að gerast í kringum mig. En svoleiðis er auðvitað góður skáldskapur.
Þarna voru þau öll á teikningunum, kengbogin kerlingin að fá hermanninn til að fara í gegnum stórt gat á tré til að sækja eldfærin, Hans klaufi á geitinni, með krákuna í annarri hendi og tréklossann í hinni og þarna var litla stúlkan með eldspýturnar alein og svona ískalt á sjálfum jólunum. Þarna var líka aumingja keisarinn í nýju fötunum sínum sem voru bara plat. Svo man ég líka eftir prinsessunni uppi á öllum dýnunum og baunin neðst. Það var nú erfitt að trúa því að hún fyndi fyrir bauninni, en maður hefur nú svo sem aldrei verið prinsessa svo þetta gat alveg verið satt. Ég kunni allar þessar sögur utanbókar. Það var líka í því viss léttir að í ævintýrum H.C. Andersen voru sjaldan vondir karlar og kerlingar eins og í Grimms ævintýrum sem hér áður voru lesin jafn ítarlega og ævintýri H.C. Andersen. Í ævintýrum hans er alltaf verið að gera grín að þeim sem þykjast fínir. Þeir sem eru drambsamir, eins og bræður Hans klaufa, eru áður en þeir vita af orðnir að bjálfum. „Dramb er falli næst“, segir gömul íslensk speki.
Sögurnar hans H.C. fylgja manni alla ævi. Þær eru í þykjustunni skrifaðar fyrir börn en eru í alvörunni fyrir fullorðna. Sterkasti boðskapur þeirra er réttlætiskennd og að það er ekki allt sem sýnist í henni veröld.
Í bókhlöðunni á Bessastöðum, þar sem ég átti heima í nokkur ár, er geymdur mikill kjörgripur ofan í skúffu. Það er bók með ævintýrum H.C. Andersen sem hann gaf Grími Thomsen í Kaupmannahöfn í þakklætisskyni fyrir að Grímur skrifaði fallega um hann þegar aðrir voru að skamma hann. Á titilblaðinu stendur: „Min rigtbegavede dygtige ven Grimur Thomsen. Hjerteligst, H.C. Andersen”. (Til gáfaða duglega vinar míns, Gríms Thomsen, með hjartans kveðju, H.C. Andersen).
Mér þykir afar vænt um að hafa verið tilnefnd sendiherra H.C. Andersen með Einari Má rithöfundi á þessu mikla minningarári um skáldið. Það þýðir að fá að minnast hans oft og mikið, og alveg áreiðanlega að segja fullt af krökkum sögurnar hans og þar eru barnabörnin mín meðtalin.
Vigdís Finnbogadóttir
H.C. Andersen sendiherra á Íslandi
Handa öllum krökkum
 Fyrir tvöhundruð árum fæddist lítill drengur í Óðinsvéum í Danmörku. Hann hét Hans Christian Andersen. Enginn hefði búist við að hann yrði dáðasti höfundur sem uppi hefur verið, af því að hann var bara fátækur alþýðustrákur. Jú, í bænum var spákona sem spáði því að einn góðan veðurdag yrði bærinn skrautlýstur honum til sæmdar. Allir hlógu að spákonunni en nú vitum við að hún reyndist sannspá.
Mér er sagt að á stærsta bókasafninu í Danmörku séu til svo margar bækur um H.C. Andersen að hlið við hlið eru þær heill kílómeter. Þannig var líf H.C. Andersens mikið ævintýri, en merkilegust eru þó ævintýrin sem hann samdi. Í þeim hóf hann börnin til vegs og virðingar. Fyrir það var hann auðvitað skammaður, því að þeir sem skrifa um börn eru bara barnalegir og ekki teknir alvarlega.
En H.C. Andersen sá allt í börnunum, gleðina, sársaukann og fyndnina. Hann vissi sem var að allir hafa verið börn og enginn gleymir því. Fyndnin er sakleysið og allt hið óvænta. Hún er saltið í sögum mínum, sagði hann.
Fyrir flest okkar er H.C. Andersen svo sjálfsagður, að okkur finnst við kunna ævintýrin. Við vitum ekki alltaf hvort við höfum heyrt þau eða lesið. Það er eins og þau hafi bara komið inn um gluggann. Mamma sagði mér þau. Ég sagði börnunum mínum þau. Þannig ferðast þau á milli kynslóða og snerta alltaf sama strenginn í hjörtunum, veita glaðværðinni og samúðinni inn í líf okkar, öllu því sem aldrei breytist, er alltaf eins.
Einar Már Guðmundsson rithöfundur
og H.C. Andersen sendiherra á Íslandi
|
|
|
|
