Páll Ragnarsson, ljósameistari Þjóðleikhússins og ljósahönnuður segir frá:

Ljósahönnuðurinn lýsir leiksýningar, eins og við orðum það í leikhúsinu. Sumir sjá kannski fyrir sér að hlutverk ljósahönnuðarins sé fyrst og fremst að varpa ljósi á leikarana og leikmyndina. Það er í sjálfu sér rétt, en í raun er hlutverk ljósahönnuðarins miklu flóknara en það.

Ljósahönnuður, leikmyndahöfundur og leikstjóri vinna náið saman að því að skapa þá mynd sem á að birtast áhorfendum á leiksviðinu. Segja má að leikmyndin fái líf, þegar lýsingin bætist við, og ólíkar leiðir í lýsingu geta breytt leikmynd með afdrifaríkum hætti.  Það má líkja þessu við lýsingu í heimahúsum. Ef þið ímyndið ykkur nú herbergið ykkar, þar sem er dregið fyrir og loftljósið kveikt. Ímyndið ykkur nú að loftljósið yrði slökkt og þið kveiktuð í staðinn á vasaljósi eða litlum lampa. Herbergið (leikmyndin) er hið sama, en lítur í raun allt öðru vísi út, ekki satt? Ef ljósgjafinn (lampinn) er svo færður til í herberginu fæst allt önnur mynd af því, og enn önnur ef sett er litapera í lampann? Möguleikarnir eru óendanlegir.

Ljósin eru meðal annars notuð til að beina athygli áhorfenda að ákveðnum hlutum á sviðinu. Með því að beina ljósinu á ákveðinn stað er ljósahönnuðurinn í raun að segja við áhorfandann: Líttu hingað! Hér er eitthvað mikilvægt að gerast! 

Á tómu leiksviði er hægt að búa ýmislegt til með ljósum. Það er til dæmis hægt að gefa áhorfendum tilfinningu fyrir litlu, þröngu herbergi og með einni ljósabreytingu getum við verið komin inn í miðja stórborg.  Ljósin gefa tilfinningu fyrir því hvort það er dagur eða nótt, hvort við erum inni eða úti, hvernig veðrið er og svo framvegis. Ef það á að vera nótt, þá dugir ekki að slökkva á kösturunum, því að þá sést ekkert á sviðinu, það er svarta myrkur!

En ljósin geta ekki síður miðlað óhlutbundnari tilfinningum og skapað stemmningu. Þannig eru þau mikið notuð í leikhúsinu. Þau hjálpa leikmyndahöfundinum, leikstjóranum og leikurunum við að skapa til dæmis dramatíska, létta, ljúfa eða harkalega stemmningu og hjálpa þannig til við að segja þá sögu sem verið er að miðla á sviðinu.

Það má segja að lýsing í leikhúsi sé blanda af list, tækniþekkingu og vísindum. Ljósahönnuðurinn þarf að gerþekkja tæknihlið lýsingar og eðli ljóss, en fyrst og fremst að vera listamaður. Hann þarf að vita hvernig ljósið hagar sér þegar það fellur á ákveðna liti og ákveðin efni, hvernig til dæmis svart eða hvítt tekur við ljósi og hvernig ljósið kemur út á eða endurkastast af ólíkum efnum eins og tautjöldum, gólfdúkum, timbri, stáli eða gleri. En ljósahönnuðurinn þarf ekki síður að geta beitt hugarflugi og innsæi listamannsins.  Ég, sem ljósahönnuður, er til dæmis undir miklum áhrifum frá málaranum Rembrant, hvernig hann notar ljósið, tekur það úr ákveðinni átt og myndar ljós og skugga í sínum meistaraverkum.

Ljósahönnuðurinn vinnur ævinlega í náinni samvinnu við leikstjóra og leikmyndahöfund. Leikstjórinn leggur línurnar með það hvaða leið á að fara við túlkun á leikverkinu og í samvinnu við leikmyndahöfund og ljósahönnuð er ákveðið hvert á að vera útlit sýningarinnar og hvernig það sem við sjáum hjálpar því sem við heyrum til að segja sögu og miðla tilfinningum.

Á æfingatímabilinu fylgist ljósahönnuðurinn bæði með vinnu við leikmyndina og æfingum hjá leikurum á æfingasal. Nokkrum vikum fyrir frumsýningu er leikmyndin sett upp á sviðinu og leikararnir flytja sig úr æfingasalnum og upp á svið. Þá fylgist ljósahönnuðurinn með hreyfingum leikaranna um sviðið og fer að sjá nákvæmlega fyrir sér hvernig hann ætlar að lýsa sýninguna. Þegar hann er kominn með góða mynd af því í huganum, sest hann við skrifborðið eða tölvuna og byrjar að teikna upp hvaða ljóskastara á að nota og hvar, og hvernig ljósinu verður beint úr þeim. Þetta kallast að teikna stefnur fyrir ljóskastara.

Leikstjóri, leikmyndahöfundur og ljósahönnuður setjast svo saman í áhorfendasal og ákveða endanlega hvernig lýsingin á að vera. Þá er ákveðið hve mikið ljós kemur úr hverjum kastara, hvenær ljósin færast til á sviðinu, hvenær þau kvikna og slokkna, hvenær þarf mikla birtu, hvenær litla og jafnvel myrkur. Þegar kastararnir hafa verið nákvæmlega stilltir inn á leikmyndina er tekin mynd af hverjum kastara fyrir sig. Það er gert vegna þess að sami kastari getur verið notaður fyrir ólíkar sýningar, og verið ólíkt stilltur frá einni sýningu til annarrar.

Ljósahönnuðurinn semur forrit fyrir tölvuna sem stjórnar ljósum á sýningum, en öll ljósin í sýningunni eru tölvustýrð. Á sýningum situr svo ljósamaður í ljósaklefanum, sem er fyrir aftan salinn, og stjórnar ljósatölvunni.